ვისაც სურს წიგნად ჰქონდეს ჩემი ნაშრომები UNUS MUNDUS, ბედისწერისა და ნების თავისუფლებისათვის, ლეისეი ფეარ კაპიტალიზმის დასასრული, შეიხის შევარდნის იგავი, ქართული ენის მანიფესტი და სხვები, დარეკოს, ან მოიწეროს მეილით და შევატყობინებ, რა როგორ. tel: 592 30 29 35, 262 90 38. მეილი: g.gvasalia@yandex.ru

 

 

ქართული სპეციალიზებული, თემატური  გამოცემების საყურადღებოდ: ვწერ ანალიტიკურ  ესსეებს პოლიტიკასა და ეკნომიკაში. ერთი გვერდი 5 ლარი.  გაზეთები ნუ დამიკავშირდებიან.  ვაკეთებ უცხოელ მეცნიერთა ნაშრომებისა და სამეცნიერო სტატიების თარგმანებს ინგლისური და რუსული ენებიდან გვერდი – 10 ლარი.   ტელ:  592   30 29 35      262 90 38.   მეილი : g.gvasalia@yandex.ru

რას ვფიქრობ მერაბ მამარდაშვილზე?

                  დიდი ხანია განზრახული მქონდა მერაბ მამარდაშვილზე  (დაიბ. 15 სექტ. 1930, გარდ. 25 ნოემბ. 1990) წერილის გამოქვეყნება. ქართულ პრესაში ძალზე ბევრი დაიწერა და დღემდე იწერება მის გამონათქვამზე „ჭეშმარიტება სამშობლოზე მაღლა დგას“.  თავიდანვე ვიტყვი:  ვინც მოელის, რომ ამის გამო აქ მამარდაშვილის გმობას დავიწყებ, ნუღა გააგრძელებს კითხვას.

23 წელი გამოხდა მამარდაშვილის სიკვდილიდან. ის რუსეთიდან მოვიდა ეროვნულ მოძრაობაში და თავისი სიტყვის თქმას ფილოსოფიურად ლამობდა. ყოველთვის მაკვირვებდა ქართველ ფილოსოფოსთა, მწერალთა, ლექტორთა დამოკიდებულება მის მიმართ. იყო ოპოზიციონერთა ყასიდი აღტაცება მამარდაშვილის ნააზრევით 1990-94 წლებში და მისი ნათქვამის ხშირი გამეორება, რომ ზვიადი დაღუპავსო საქართველოს.  ეს რიოშული აღტაცება ზვიად გამსახურდიას ჯიბრით გამოითქმოდა. მამარდაშვილის უცაბედი სიკვდილის შემდეგ ბევრმა გაიმეორა და უფრო ბევრმა კი დაიჯერა, რომ „ზვიადმა მერაბს გული გაუხეთქა“. სამოქალაქო ომის დასრულებისა და საქართველოს გაძარცვის შემდეგ იყო და არის სრულიად ინდიფერენტული დამოკიდებულება მამარდაშვილის მიმართ. ზვიადის მომტერე ინტელიგენტები მამარდაშვილის სახელს იყენებდნენ იმ მოჩვენებითობის შესაქმნელად, ვითომ ბევრი ეყურებოდათ ფილოსოფიაში, ვითომ ლიბერალური ჰუმანიზმის მედროშენი იყვნენ და მარქსისტული ათეიზმით გაბეზრებულნი მეტაფიზიკის საძებნიერში ეძებდნენ ღმერთს.         

გამოხმაურება ზურაბ კიკნაძის კრებულზე „ანდრეზები“

*პირველად გამოქვეყნდა ჟურნალში „კადმოსი“ ( N 4, 2012 წ.)

ქართლის მთიანეთი და განსაკუთრებით ხევსურეთი გამორჩეულია მითების სიმრავლით, ზეპირსიტყვიერების მრავალფეროვნებით. იშვიათია ხევსური და ფშაველი, მთიული, მოხევე და თუში, რომელსაც შაირი არ შეუთხზავს და რომელიმე ანდრეზი არ ახსოვდეს.

საკრედიტო დეფოლტური სვოპების რაობისათვის

          

*გამოვიდა ჟურნალში „აუდიტი, აღრიცხვა, ფინანსები“, N 8 (164), 2013.  ეს არის სრული ტექსტი.

დღეისათვის, ეკონომიკური რეცესიიდან გამოსვლის გზების ძიებისას, როდესაც  ევროპისა და აშშ-ს ეკონომიკებში დაწყებულია შესამჩნევი წინსვლა, სულ უფრო მეტი იწერება ისეთ ფინანსურ ინსტრუმენტებზე, როგორიცაა დერივატივები და სვოპები. ქართულ გამოცემებში მთლად კარგად ვერაა წარმოჩენილი საკრედიტო დერივატივების რაობა. ფაქტების ზედაპირულ  კონსტატაციას მოსდევს ხოლმე შაბლონური მორალისტური  განსჯა და გმობა. საკითხის არსში შთაწვდომა არ ხდება. თუ დასავლეთის ეკონომიკა რეცესიიდან გამოსვლას მალე შეძლებს, მაშინ დერივატივების კლასები თანდათან საქართველოს საფინანსო ბაზარზეც შემოვა. ეს ბუნებრივი პროცესი იქნება. სულ რაღაც ათი წლის წინათ საკრედიტო დეფოლტური სვოპები თვით ეკონომისტთა ვიწრო წრეებისათვის იყო ცნობილი. ახლა სვოპებზე წერენ ყველგან. წინამდებარე წერილში სპეციალური ტერმინოლოგიის გარეშე შეუძლებლად მეჩვენება დერივატივებზე მსჯელობა, მაგრამ შევეცდები, რომ მკითხველისათვის მაქსიმალურად საყურადღებო და გასაგები გახდეს ამ ნარკვევის შინაარსი.

სარეიტინგო სააგენტოების შეფასებებისათვის მსოფლიო ეკონომიკაში

*პირველად გამოქვეყნდა ჟურნალში „აუდიტი, აღრიცხვა, ფინანსები“ (N 4, (160) 2013)  შემცირებული სახით და შეცვლილი სათაურით. წინამდებარე ტექსტი სრულია.

დღეისათვის ბევრი ითქმის ქვეყნების სუვერენულ რეიტინგებსა და სარეიტინგო სააგენტოებზე. მსოფლიო ეკონომიკის გაჭიანურებულმა რეცესიამ რეიტინგების თემა მეტად აქტუალურად აქცია დასავლურ მედიაში. განიხილება ცნობილი სარეიტინგო სააგენტოების მიერ ქვეყნებისა და კომპანიებისათვის მინიჭებული რეიტინგები და პროგნოზირებულია ის შედეგები, რომელიც შეიძლება მოჰყვეს გაცხადებულ რეიტინგებს. წინამდებარე სტატიაში საუბარი იქნება სარეიტინგო სააგენტოებსა და მათ გავლენაზე ეკონომიკაში.

რაციონალიზმი დეკარტთან და ჰუსერლთან

*პირველად გამოქვეყნდა ჟურნალში „რელიგია“ (2003, N 1-2-3).  ტექსტი ქვეყნდება შესწორებებითა და დამატებებით.

            წინამდებარე წერილის მიზანია გაარკვიოს რაციონალიზმის ორი უდიდესი წარმომადგენლის ნააზრევის მიმართება ღმერთის პრობლემასთან, რაც ჩემი აზრით, აუცილებელია ყველა ფილოსოფიური თეორიისათვის.

            ქმნიდა რა შემეცნების ფენომენოლოგიურ თეორიას, ჰუსერლი მიზნად ისახავდა, რომ ამ თეორიას რაციონალისტური და მკაცრად მეცნიერული ხასიათი  ჰქონოდა. უნივერსულ არსთა შემეცნება ყოველგვარი ირაციონალიზმის გამომრიცხავი უნდა ყოფილიყო. საკითხის ჰუსერლისეულ დაყენებაში მეცნიერება კი არ უპირისპირდება ფილოსოფიას, არამედ ამ უკანასკნელს ანიჭებს ისეთივე მკაცრ გარკვეულობას და ცნებათა სიცხადეს, როგორც ეს თავად მეცნიერებისათვისაა დამახასიათებელი. ჰუსერლი ტრადიციული პოზიტივიზმის კრიტიკით გამოდის და ჭეშმარიტ პოზიტივიზმად ფენომენოლოგიას მიიჩნევს. „იდეების“  I ტომის § 20-ში ის ამბობს: „თუ სიტყვა პოზიტივიზმი“ აღნიშნავს, რომ ყველა მეცნიერება აბსოლუტურად თავისუფალია ყოველგვარი ცრურწმენებისაგან, ეფუძნება „პოზიტიურს“, ე. ი. თვით პირველწყაროდან დანახულს, მაშინ ჭეშმარიტი პოზიტივისტები ჩვენ ვართ“.

სუბიექტური დროის საკითხი მარტინ ჰაიდეგერისა და ნეტარი ავგუსტინეს მოძღვრებებში

*სადაც ბედისწერასა და ნების თავისუფლებაზე ვწერ, იქ შევეხე  ექსტაზისს, საღვთო შეშლილობას,  ენთუზიაზისს.  ეს პუბლიკაცია, რომელშიც ჰაიდეგერი ექსტატიკურზე უბნობს,  პირველად გამოქვეყნდა ჟურნალში „რელიგია“ (N 7-8-9, 2004). წინამდებარე ტექსტი შესწორებულია და დამატებული. ვფიქრობ, რომ ის მიიზიდავს და შემსჭვალავს ჩემს მკითხველს.

ჰუსერლის ფენომენოლოგია და ავგუსტინეს მოძღვრება

*პუბლიკაცია პირველად გამოქვეყნდა ჟურნალში „რელიგია“ (2002, N 10-11-12). წინამდებარე ტექსტი ქვეყნდება შესწორებებით.
 

ფენომენოლოგიური პრობლემატიკის შესწავლა წარმოაჩენს ჰუსერლის შემეცნების თეორიის სიახლოვეს რელიგიურ შემეცნებასთან. ფენომენოლოგიის საკითხები საზღვრითი საკითხებია, რომელნიც ერთდროულად მოიცავენ ფილოსოფიურ და რელიგიურ მხარეებს. მათ შორის მკაცრი საზღვრის გავლება რთული საქმეა. ამ მხარეთა ურთიერთშეღწევადობა და ურთიერთგადასვლა ვლინდება სუბიექტური დროის, ანუ ფენომენოლოგიური ცნობიერების კვლევისას. ცნობიერების კვლევა გონის (Geist, Дух, Spirit) პრობლემატიკის კვლევაა. ამიტომ ის მიმოიქცევა ფილოსოფიასა და ღვთისმეტყველებას შორის.

მაქს შელერისა და დიტრიხ ფონ ჰილდებრანდის ფენომენოლოგიური განაზრებანი

*ნარკვევი  პირველად გამოქვეყნდა ჟურნალში „საზრისი“, N 10, 2003. წინამდებარე ტექსტი არის მისი შესწორებული და შევსებული ვერსია.
 

        ჰუსერლის ნამოწაფარნი, ფილოსოფიური ანთროპოლოგიის ფუძემდებელი მაქს შელერი (1874- 1929) და ცნობილი კათოლიკე ღვთისმეტყველი დიტრიხ ფონ ჰილდებრანდი (1889- 1977) ფენომენოლოგიის ისტორიაში ორიგინალურ და სპეციფიკურ მოაზროვნეებად არიან მიჩნეულნი. ახლო მეგობრობით დაკავშირებულმა ორივე მათგანმა ფენომენოლოგიური ძიება გამოკვეთილად დაუკავშირა ავგუსტინეს მოძღვრებასა და კათოლიციზმს. თუ ჰუსერლი ავგუსტინეს დებულებებს გნოსეოლოგიისა და ფენომენოლოგიური ონტოლოგიისათვის იყენებდა, შელერი და ჰილდებრანდი ავგუსტინეზე მითითებით ქმნიან აქსიოლოგიურ და ეთიკურ მოძღვრებებს.

უნივერსიტეტი და ინტელიგენცია

კრიტიკული განსჯა განათლების რეფორმის გარშემო

*ეს არის ციკლი ანტიციპაციური წერილებისა პედაგოგიურ საკითხებზე. მასში კრიტიკულად მიმოხილულია ბოლონიის პროცესი და განათლების რეფორმა. ზუსტად ექვსი წელი შესრულდა ამ ციკლის დაბეჭდვიდან. განათლების რეფორმა სულაც არ გამოდგა ისეთი, როგორადაც მას წარმოაჩენდნენ. სხვა არც არაფერი იყო მოსალოდნელი. ეკლესიასთან ერთად, სკოლაც და უნივერსიტეტიც იქცა შინაგან საქმეთა სამინისტროს ერთ-ერთ განყოფილებად. სხვაგან სად მოხდებოდა ასე? ამის შემდეგ ლაპარაკი უნივერსიტეტის ავტონომიაზე არის იდიოტობა. ახლა, 2013 წლის დამდეგიდანვე ახალი მთავრობის მიერ ის ითქმის, რომ რეფორმები განათლების სისტემაში გაგრძელდება. ეს იმას ნიშნავს, რომ რაც აქამდე იყო, ისევ ის გაგრძელდება. რა განათლების სისტემაა ასეთი, რომ 9 წელია მასში რეფორმები მიმდინარეობს და კიდევ უნდა გაგრძელდეს? ამ წერილებს გამოქვეყნების დაწყებიდანვე ჰქონდა დიდი რეზონანსი თსუ-ში და მის გარეთ. მათი გამოქვეყნების შემდეგ ფილოსოფიის ინსტიტუტში მიწვევით წავიკითხე მოხსენება ნიცშეს ფილოსოფიაზე. ამ წერილების ნაწილი ჩემს უკითხავად გადაბეჭდა სამეცნიერო-პოპულარულმა ჟურნალმა „ისტორიული მემკვიდრეობა“ (2011 წ. N 6 (19)). ეს ციკლი პირველად გამოქვეყნდა ყოველკვირეულ გაზეთში „ახალი 7 დღე“, (16-22 თებერვალი, 2-8 მარტი, 9-15 მარტი 2007 წ.). წინამდებარე რედაქტურა იბეჭდება ავტორისეული შესწორებებით და ამოკლებული, ასევე დაკაბადონების დროს ამოვარდნილი ადგილების აღდგენით. ამ ციკლის კრიტიკულ- პედაგოგიურ და შემეცნებით ღირებულებაში მკითხველი პირველივე აბზაციდან დარწმუნდება. ასეთი ფილოსოფიური განაზრება პირველი შემთხვევაა ახლანდელ ქართულ პედაგოგიკაში და პედაგოგიკის თეორიაში. გასახარი იქნება, თუ ამ განაკვალში დგომით სხვებიც გააგრძელებენ შესატყვის რეფლექსიას. შვებით მივიღებ შენიშვნებსა და გამოხმაურებებს.

რადიკალური ისლამის პოლიტოგენეზის საკითხისათვის

*პირველად გამოქვეყნდა ყოველკვირეულ გაზეთში „ივერია“ (2004 წლის  3 სექტემბერი, N 71), (გამომც. ილია ბარამიძე). წინამდებარე ტექსტი შესწორებული და მცირედ შევსებულია.

ლუსტრაცია,აგორა,ფრაივესი

წერილი პირველი

(2001 წლის 4 მაისს თსუ-ს ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე წაკითხული მოხსენების განვრცობილი რედაქცია, რომელიც ოთხ ნაწილად  დაიბეჭდა გაზეთში „ახალი მერიდიანი“ ( 21 ნოემბერი - 3 დეკემბერი, 2001 წ., N 19, N 20, N 21, N 22. გაზეთში მუქი შრიფტით გამოყოფილი ადგილები რედაქციისეულია). წინამდებარე ონლაინ ვერსია ქვეყნდება შესწორებებითა და დამატებებით).  ტექსტის კრიტიკულ და ევრისტიკულ ღირსებას მკითხველი მყისვე შეამჩნევს.

Weltmacht oder Niedergang

                               

*პირველად გამოქვეყნდა ყოველკვირეულ გაზეთში „7 დღე“  ორ ნაწილად  (29 მარტი - 4 აპრილი, 1996, N 13, 5 -11 აპრილი, 1996, N 14), შეცვლილი, რედაქციისეული ქართული სათაურით.  წინამდებარე ტექსტი შესწორებულია,  ქვეყნდება აღდგენილი შემოკლებებითა და თავდაპირველი სახელწოდებით .

UNUS MUNDUS

 კოსმოპოლიტიზმი, ნაცია და იმპერია

 ნაწილი პირველი

  ფილოსოფოსი იმპერატორის, მარკუს ავრელიუსის ხსოვნისათვის

  შესავალი

          გადმოცემის თანახმად, ერთმა ინდოელმა განდეგილმა ალექსანდრე მაკედონელს შეხვედრისას უთხრა, რომ ის სამშობლოს მოწყვეტილი მთელ დედამიწაზე დაეხეტებოდა, თავსაც იტანჯავდა და სხვებსაც ტანჯავდა. სიკვდილის შემდეგ მას მიწის ის ნაჭერი დარჩებოდა, რაც მის სამარეს ეყოფოდა. განდეგილმა გაკილა ალექსანდრეს სწრაფვა მსოფლიოს დასაპყრობად. ეს გადმოცემა ბევრჯერ უხსენებიათ მეგალოთიმიის განქიქებისა და საკუთარი ეთნოცენტრისტული არგუმენტაციის განმტკიცების მიზნით. ბევრზე ბევრი რამ თქმულა უარყოფითი აზრით, ოდეს  დიდი ადამიანების იმპერიულ თიმოსზე უმსჯელიათ. განდეგილობა არ ნიშნავს უეჭველ სიბრძნეს. გადმოცემა არას ამბობს, თუ რა პასუხი მიუგო არისტოტელეს დიდმა შეგირდმა განდეგილს. ალექსანდრეს სიტყვა უნდა დაეწუნებინა განდეგილისათვის და ის არგნით გაეგდო, რადგან ეს არ იყო არც განდეგილი ბრძენისათვის და არც ალექსანდრე მეფისათვის საფერი სიტყვა. პროვიდენციული ნიშანი იყო ესეც, რომ ბიბლიური ბაბილონი, ძველი იმპერიების სახელოვანი ქალაქი ალექსანდრემ თავისი იმპერიის სატახტო ქალაქად აქცია. დღეს ერაყში, ბაბილონის ნანგრევებზე, დგანან ამერიკელი მეომრები, რომელთა მიზანიც მსოფლიო ლიბერალური იმპერიის შექმნაა. უფრო ადრე ბაბილონზე უვლიათ აზიის დამპყრობელ ბრიტანელ იმპერიალისტებს, უფრო ადრე - არაბ იმპერიალისტებს. რას ეტყოდა ეს განდეგილი ალექსანდრეს იმპერიის მემკვიდრეების თანამედროვეს, ინდოეთის ბუდისტური იმპერიის შემქმნელს, ყველა დროის უდიდეს იმპერატორს აშოკა მაურიას (ძვ. წ. 273-239 წლები)? თუ ეს განდეგილი ამასვე ეტყოდა იმპერატორ აშოკას, რაც მან ალექსანდრეს უთხრა, რას უპასუხებდა მას აშოკა? იგი იყო უსათნოესი ბუდისტი და მაინც იმპერიალისტი. აშოკას წინაპარი, ინდოეთის მეფე ჩანდრაგუპტა მაურია ებრძოდა ალექსანდრე დიდის ეპიგონ სელევკოს ნიკატორს (მეფობის წლები 312-280). სელევკიდების იმპერია, ასევე მაკედონია და შემდეგ მთელი საბერძნეთი დაიმორჩილა რომმა. ანტიმაკედონელ დემოსთენესა (ძვ. წ. 384-322 წლები) და პრომაკედონელ, იმპერიალისტ ისოკრატეს (ძვ. წ. 436-338 წლები) კამათში ისოკრატე იყო მართალი. ეს დრომ წარმოაჩინა. ელინიზმს აღმოსავლეთში უნდა დაეწყო ექსპანსირება და მაკედონიის მეფე ფილიპე II,  ისოკრატესათვის ბარბაროსი კი არა, როგორც დემოსთენე ამბობდა, არამედ ელინი და ჰერაკლეს შთამომავალი იყო. პლატონი რომ ამ ჟამს ცოცხალი ყოფილიყო, მოიწონებდა ის არისტოტელესეულ და ალექსანდრესეულ მსოფლიოს დაპყრობის იდეას? პლატონი დემოსთენეს მომხრე იქნებოდა, თუ ისოკრატესი? პაიდეია იმპერიულ სულს გულისხმობს. ნებისმიერი ბერძნულ-რომაული წარმოშობის პოლიტიკური და სოციალური ტერმინი იმპერიას გულისხმობს. ისოკრატეს, ალექსანდრე დიდსა და შემდეგ რომაელებს უნდა უმადლოდენ ამას ბერძნული და ლათინური ენები.

Laissez-faire capitalism-ის დასასრულისათვის

თავი  I

ყოველთვის შინაგანად ვეწინააღმდეგები მითითებას ანგლოსაქსურ ლიტერატურაზე. უნდო თვალით ვუცქერდი აგურის სისქე ბრიტანულ-ამერიკულ წიგნებს თავისუფალ ბაზარსა და ლიბერალურ ეკონომიკაზე, სამოქალაქო საზოგადოებასა და მის დემოკრატიულ ღირებულებებზე.  ეს  წიგნები არის invidious, საძულველი მათი უსამართლობისათვის. ყოველთვის მესმოდა, რომ ფალსიფიკაცია იყო ეს ყველაფერი, რომლის მსგავსი აქამდე არ ყოფილა ადამიანის ისტორიაში. საბჭოთა იმპერიის დროს და მისი დაშლის შემდეგ, თავისუფალი ბაზრის სახელით განსჯა იყო დასავლეთის  ultima ratio (გადამწყვეტი საბოლოო არგუმენტი), რათა ხალხები დაერწმუნებინათ ნეოლიბერალიზმისა და ლიბერტარიზმის ერთადერთობაში.  სულ იდეების გენერირებაზე მოლაპარაკე დასავლეთს სხვა იდეა არ უშვია განვლილ ოცწლედში. ეს ლესე ფერ, ლესე პასე-ს (Laissez faire, laissez passer-მოქმედების თავისუფლება და ჩაურევლობა საქმის მსვლელობაში) აპოლოგია პოსტსაბჭოთა გარემოში იყო argumentum ad hominem (გრძნობაზე მოქმედი არგუმენტი, რომელიც მიუკერძოებელ მსჯელობას ვნებს). ახლანდელ ეკონომიკურ-ფორმაციულ კრიზისს წინ უძღოდა მრავალწლიანი იდეური კრიზისი, რომლის დანახვა დასავლეთს პრინციპულად არ სურდა. დასავლური პოლიტიკური სისტემა იყო და არის კაპიტალის მსახური და უკვე ესაა საკმაო საფუძველი, რომ ადამიანი შეეჭვდეს დასავლური პოლიტეკონომიური და ფილოსოფიური დისკურსის სისწორეში. აქ მივმართავ უილიამ გრეიდერის  800-გვერდიან  ნაშრომს ამერიკული ბიზნესის ქრონიკებზე: William Greider. Secrets of the Temple: How the Federal Reserve Runs the Country. A Touchstone Book. 1987.  ავტორი  ამბობს, რომ 200 წლის განმავლობაში ამერიკა მოხერხებულად უვლიდა გვერდს დემოკრატიასა და კაპიტალიზმს შორის არსებულ წინააღმდეგობას (p. 714). აქვე გრეიდერი მიმართავს ამერიკელი სოციოლოგის ტორსტაინ ვებლენის (Veblen)  (1857-1929) ნათქვამს, რომ ფული იყო ამერიკელთა ცხოვრებისეული კრედო, რომელიც ყველაფერზე მაღლა იდგა (p. 717).  ცოტა ზემოთ კი ნათქვამია, რომ დემოკრატიული კაპიტალიზმით შექმნილ ამერიკულ კულტურაში ფული იყო წმინდა ტოტემი (p. 716).

აკაკი ბაქრაძის წინააღმდეგ

აკაკი ბაქრაძეს უდიდესი ავტორიტეტი აქვნდა ეროვნული მოძრაობის დროს. მას 90-იანი წლების ილიას უწოდებდნენ. მისი ლექციებისა და მოხსენებების მოსასმენად ხალხი მოიჩქაროდა და ტევა არ იყო. მის სატელევიზიო გამოსვლებს მთელი საქართველო უსმენდა და შემდეგ ბჭობდნენ ამაზე. ბოლოს ისე საჯაყად დაემართა ბაქრაძეს, რომ მტერიც ვერ უზამდა. ქართველთა გულებში აღმართულ დიდების კვარცხლბეკიდან ბაქრაძე გაიპარა. ცხოვრებამ დასცინა მის მედასავლეთეობას და ჩალად აქცია მისგან თქმული სიტყვა. ქართველებს ხელთ შერჩათ ნაერისკაცალი, კომუნისტების ნასახელარი ერთი მობუტბუტე კაცი, ეროვნული მოძრაობის საბოლოო დასამარების მონაწილე, შევარდნაძის მოდასე გურული. ისე ჩავიდა ის საფლავში ცხოვრებისგან დაძრახული, რომ ერთი არა უთქვამს რა თავისი ძველი სახელის შესაფერი.

გაზ. "ჩვენი მწერლობა", ივლ. 2003.

ბედისწერისა და ნების თავისუფლებისათვის

  მეორე, განვრცობილი ვერსია

საიიდ მუჯთაბა მუსავი ლარი (დაიბ. 1935 წელს)  შიიტი ღვთისმეტყველია ქალაქ ყუმიდან. ის არის აწ განსვენებული აიათოლა საიიდ ალი ასღარ ლარის შვილი.   ვაქვეყნებ  ნაწყვეტს ბედისწერასა და ნების თავისუფლებაზე   მისი რუსულად  გამოცემული  ცნობილი  წიგნიდან   Бог и Его атрибуты. Лекции по мусульманской догматике, რომელიც გამოცემულია ისლამური ცენტრის „ირშადის“ მიერ 2004 წელს. ყუმელი ღვთისმეტყველის შრომები თარგმნილია ინგლისურ, ფრანგულ, რუსულ, ესპანურ, გერმანულ და ურდუს ენებზე.  საიიდ მუჯთაბა მუსავი ლარის საიტია: www.musavilari.org     

შეიხის შევარდნის იგავი

            ვიე შეიხი ჰგიებდა იემენს, კაცი სვესვიანი და მორჭმით ტახტოსანი, წიგნთა მცოდნე და ქვეშევრდომთა მზრდელი, მოცნების მძებრთა მწყალობელი. ბედუინები თავის ვაჟთ მასთან აგზავნიდნენ აღსაზრდელად და სამსახურად. ღალიბი იყო სახელად სვემზიანი შეიხი. გული მისი ფრიად წარტაცებულიყო ნადირობით. ჰყავდა მას ნადირებით მონადირე საკვირველი შევარდენი. გაფრენილ ისარს ასწრებდა და რა ნადირ-ფრინველი გაასწრებდა? კაცთა შორის მოიწვართა შეიხის შევარდენი და ღირს-იჩინა მონადირებრივი კისკასობანი. რჯანი მისი დიდად სახელშეძენილ კაცთა შორის. სამკობლად მისა არნ მეყსეულობა და ფრთაელვარება. მისისა მონადირებრივი ბუღრობისაგან მონაბუქარი მთელ დუნიას გასწვდა, აზმად შეიდვა მგოსანთა დასში. შევარდენს შესჭვრეტდნენ მყურენი. გვამით ანდამი იყო, ხოლო ახოვნებით გავაზად გარდასახული მოყმე გეგონებოდა.

Отзывы на книгу «Рок Териона»

 Весьма неординарная  книга  Порфирия  представляет собой  уникальное  событие  в   грузинской  научной  эссеистике, поскольку   у   неё  нет  аналога  не  только  в нашей  научной  среде,  но  и  в  западном  мышлении.  Автор  достаточно  ясно  указывает  в  «Вводном  слове»  о  том,какую  цель  он  ставит  перед  собой. «Книга  эта  повествует  о радении  земле, а не небу. Пусть она станет  утешением  для пребывающих  на земле».
Порфирий  для  размышления  преимущественно  обращается  к библейским   мотивам  и  тематике. Для него  существенным  является тот  язык, в  которого  должны  облечься  его размышления. Автор  выбрал  «язык  неведомых  древних  богов». Это  архаизированный,  в  действительности  свободно  и  своеобразно  одушевлённый    грузинский  язык, чем  Порфирий  перекликается  с пафосом  Иоанэ   Зосиме. Язык  предложенный  автором  поистине  прекрасно  соответствует  тому,что  и  как  он  хочет  сказать. Начиная  с  заглавия  книги  и заканчивая   названиями  её  отдельных  глав,а  также  вопросов   затронутых   для  рассуждения, автор  представляет  перед  читателем, в  какой-то  степени  искушённого  в  философии  и  богословии, вариации   на  библейские   и общечеловеческие   темы. Завершающая  глава  книги «Энхиридион  Сатанаеля»  являет  собой  искренний  призыв  Порфирия, огорченного  современной   жизнью  и  менталитетом  человечества.  В  этой  главе  своеобразно  оценён  весь  путь  пройденный  человечеством  и  масштабы  той  опасности, когда « наступление  конца  времён  для  потомков  Адама будет  последним  испытанием».
Восприятие  и осмысление  книги  Порфирия  не лёгкое  дело. Эта  книга  заслуживает  обстоятельного  внимания  и  рассмотрения  в  первую  очередь  в кругу  философов,  поскольку  автор  с  глубоким  знанием   дела  рассматривает  главнейшую  думу  всего  человечества.

                               Член-корреспондент  Национальной  Академии  Наук  Грузии,  директор  Института  классической  филологии, византинистики  и  неогрецистики  ТГУ  проф. Рисмаг  Гордезиани

                                                                                                                                             Август, 2010

По всей вероятности,нигде, ни на одном  языке  мира  не  написана  такая  книга,как «Рок  Териона». Это  произведение  создано  метафизической  яростью. Здесь  поставлены  предельные  философские  и  религиозные   проблемы.
Эта  книга  извещает  о  мощнейшем  восстании  человека,  о  его  неотступном  стремлении  защитить  землю  перед  небом.  У  Порфирия  сконцентрированы  и  переплетены  темы  и  каждая  из  них  заслуживает  тщательного  и  глубинного  рассуждения.
Книга  отмечена  интонациями  и формами  древнего  грузинского  языка,  что является  непривычным   для  грузинского  философского  мышления. Это  хоть  и  осложняет  восприятие  написанного,однако   придаёт  книге   особенную  тональность  и   в  новом  ключе  представляет  нам  словесные  конструкции.
Повторю: эта  книга  непременно  должна  стать  предметом  глубокого  и   тщательного рассуждения.

                                               Литературовед, критик,переводчик  Тамаз   Чхенкели

                                                                                               Апрель, 2009

Пассажи «Рока  Териона» великолепны  с  точки  зрения  языка, стиля  и  вкуса.Этого  искони    недоставало  в  грузинской  изящной  словесности. Книга  Порфирия  является  первым  случаем  философского  осмысления  библейских  проблем  в  грузинской   литературе. Этой  книге  соответствует  именно  этот  мифический   символ-топор  с   двумя  остриями. Я разделяю  дионисийский  пафос  «Рока  Териона».
Такая  глубина  чужда  грузинской  литературе. Я  не припоминаю, что где-нибудь  сумрак  духа  познающего  породил  столь  мощную  и  дерзновенную  мысль. Как  переводчику  Платона,  мне  в особенности  импонирует  диалог  Сократа  и  Иова  и  полностью  эта  глава. Подобным  громадным  вопросам  хорошо  подходит  этот  древний  язык. Гоча,ты стоишь   на  нехоженой  стезе  и далеко  подвинулся. Ты  можешь  идти  ещё  дальше.

                               Писатель,переводчик,доктор  философских  наук  Бачана  Брегвадзе

                                                                                              Ноябрь, 2010

В грузинской  литературе «Рок   Териона» Порфирия  является  величайшим  произведением. У нас  в Грузии  нет  философии.Создатель  этой  книги,  которого я  хорошо  знаю,  дал  то, чего  нам недоставало  в  философии.  Грузия  должна  выразить  благодарность  Порфирию  за  то,  что  он  сочинил  такую  книгу  не  на  каком-либо  другом  языке,а на  грузинском  языке  и  сделал её  собственностью   грузинской   культуры. Этот   великий  труд   истинно  должен   обозначиться   премией.Такая  философия  ещё  не  была   написана   во  многовековой   грузинской  литературе и  это  непременно  следует  оценить. Порфирий  является  талантливейшим  человеком  в Грузии.  В  «Роке  Териона» духовные  устремления   Прометея  и  Ницше  выразились  великолепным  грузинским  языком  Порфирия.
Я  как  языковед,  знаю  отчего Порфирий  предпочёл  древний  грузинский  язык  для  философского  рассмотрения  непреходящих   библейских  тем. В «Роке Териона»  столь  оригинально  осмысленным  вопросам  больше  всего  соответствует  именно  тот  древний   язые,  который  выбран  Порфирием. Этим  он  связал  грузинскую  философскую  мысль  с  духом   эллинской  философии,   что  так  сильно   проявляется  в  «Роке   Териона». Этим  языком  следует  рассматривать  ту  страшную  мысль,  которая  так  необычайно  передана  Порфирием.
Каждый  истинный  философ   должен  иметь  своего  Териона  и  обладать  опытом  взирать  в   бездну. Без  этого  не следует  философствовать.Уже  начало  этой  книги  увлечёт  читателя  и  обворожит  его. Великолепно  написаны «Феноменология  Иуды», «Голем  последних   времён»  и  прочие  главы  этой  книги. Подобного  ещё   не  было  сказано  в  христианском  богословии, которое насчитывает  два  тысячелетия. Эта  книга   являет  собой   тот  диалог  между  философией  и  религией,которого  так  нам  не хватает. В «Роке  Териона»  взаимно  связываются  и перекликаются  Восток  и  Запад. Грузинская  философия  должна  идти  вслед  за  Порфирием.

                                               Президент  Общества Руставели   Грузии, языковед, писатель,

                                                                              проф. Михейл   Курдиани

                                                                                                                                             Май, 2010

Отзывы на книгу «Формация и цивилизация.Очерки»

Книга  Гочи  Гвасалии  «Формация и цивилизация»  своей актуальностью  и  многообразием  рассмотренных  вопросов, критико-аналитическим подходом  к  философской, религиозной  и  политической проблематике   явно выдающийся  труд.  Можно спорить  в  определённой  степени  с   филазиатскими  воззрениями   автора,  об оценке  роли  религиозных  систем  в  современном  мире, с его взглядом на  политические события. Вместе   с  этим  бесспорно   заслуживает  одобрения   его  смелость  при  высказывании  часто  резко  противопоставленного  с  традиционным  своего  суждения, а также  глубина   аргументации  положений,  где  нужно  публицистский  пафос  и  что  самое  главное,  стремление к  философскому   осмыслению  всего.

Член-корреспондент   Национальной  Академии  Наук  Грузии,

директор  Института  классической   филологии, византинистики

и   неогрецистики  ТГУ,   проф. Рисмаг  Гордезиани

Март,2006

Книга  Гочи  Гвасалии «Формация и цивилизация.Очерки» написана  яростным  разумом   и  пылким  сердцем,  могучим   и   изобильным  грузинским   языком. Эта  книга  важная   и   с  сегодняшней   точки   зрения  необходимая.  Она  охватывает  много  проблем, начиная  с  анализа  глобализации,  заканчивая  конкретными  вопросами  грузинского бытья.  Всё  Это  рассмотрено с  нестеснённой  отвагой  и  оригинально.
Прочитанным  можно  восхищаться,  можно  и  полемизировать  с  высказанными  автором  мыслями  и  некоторыми  из них  пренебречь  или  даже  отвергнуть  их,  но  как  бы  то  ни  было, нельзя  оставаться  безучастным: эта  книга  заставит  задуматься,  опечалит  или  обрадует, откроет  новый  горизонт  и  принудит  самому  искать  ответы  на  поднятые  автором  подлинно   угнетающие  и  повергающие  в  трепет  вопросы.

Литературовед,критик,переводчик   Тамаз  Чхенкели

Март,2006

Новую  книгу  я  всегда беру   в  руки  с  чувством  сомнения: жажда  новизны  сопровождается  страхом  разочарования  и  чувством  тщетности   ожидания.  К  сожалению  этот  страх  почти  всегда  сбывается  кроме  редких  исключений.  Книга  Гочи   Гвасалии   к  моей  радости   является  одним  из  этих  редких  исключений.  Смелая   и  ищущая  мысль   автора,  способность  глубоко  вникать  в  суть  сложных  социологических   проблем  и умение   точного  анализа,  редкая  словесная  культура,  импозантный  стиль  для  меня   было  приятным  открытием.  Полагаю,  что  эта  книга   произведёт   такое   же  впечатление  на  всех  интеллектуальных  читателей.

Писатель, переводчик,  доктор  философских   наук

Бачана    Брегвадзе

Апрель,  2006

Книгу «Формация   и  цивилизация» следует  принимать  во   внимание  и  считаться  с  ней,поскольку  объединяющая  концепция  очерков, вошедших  в  ней, подчёркнуто  нестереотипная.  Более  того,  она  вызывающе  антистереотипная  не  только  с  точки  зрения  грузинских  подходов,  но  и   с  точки  зрения  общеевропейских  подходов.  Если   выдвинутые   в  этой  книге  многие  положения   будут  оппозиционными  по  отношению  даже  к  объективной   истине,  они  способствуют  осмыслению  того,  насколько  однозначно  мы  аргументируем  эту  истину   и  дополнительно  какие  существенные  аргументы  и факты  нужно  привести,  чтобы  в  будущем  они  вновь  не  стали  под  сомнение  для  кого-либо.

                                        Президент  Общества  Руставели  Грузии, языковед, писатель,              

                                                                           проф. Михейл  Курдиани

                                                                                                                                      Апрель, 2007

               

   Короткая  рецензия

                Этот  труд  Гочи  Гвасалии   представляет   собой  весьма  нужную  книгу  для грузинского  читателя.  К  сожалению, проведение  исследований  по философии  истории  в Грузии и раньше  не имело большую традицию. В современной грузинской  историографии сохраняется  такое  же  положение. В  западноевропейской  и  американской   научной литераеуре  проблемы  философии  истории  интенсивно  разрабатываются.  Постсоветская  российская  историография  тоже  достаточно  далеко  подвинулась  в  изучении  тех вопросов,  которых  Гоча  Гвасалия  глубоко, основательно  и  оригинально  освещает.   Я знаю автора его превосходными  выступлениями  в  грузинской  прессе.

                Книга «Формация  и цивилизация.Очерки»   искоренила  изъян,  существовавший  в  грузинской   исторической   литературе.  Его труд  научно  аргументирован,  написан  языком  Иоанэ  Петрици  и весьма  интересна.  Многие  вопросы,  которые  считаются    изученными  в  гуманитарной  науке, Гоча  Гвасалия  снова  выносит  для диспутирования  и  он   безусловно  привлечёт  внимание  наших  учёных.  В  этой  книге  рассмотрено  множество  проблем   и  исходя,  из  этого  есть  много  спорных  вопросов. Несмотря  на  то,  что  с  позицией  автора  мы  не  всегда   соглашаемся, полагаем, что  его  труд  вкратце  можно  так  оценить: «хорошая  книга!»

                                                          Доктор  исторических  наук, проф. ТГУ  Вахтанг   Гурули

                                                                                                                                      Июнь, 2006

                                                                  Короткая  рецензия

                Фактом  является то,что  нынешняя  грузинская  философия  по  большей части  занимается историей философии и интерпретированием  мыслей  отдельных   философов.  Она не отзывается  на  злободневные вопросы современности. Если такая  духовная и идейная ситуация  находила какое-то  оправдание  при советском  строе,  теперь  это  является нетерпимым.

                Надо приветствовать то,что  Гоча  Гвасалия  в  своём  труде  старается  восполнить   отмеченный  идейный  пробел.Исходя из  этого,  для него знание философии является не самоцелью, а  средством  к  пониманию  сегодняшнего мира, а  также  действительности  Грузии. Считаю,что  в грузинской  историографии книга «Формация и цивилизация»  является первым  веским и масштабным  осмыслением  философии  истории. То,  чего не  хватало у грузинской  исторической мысли, приобретено  трудом  Гочи  Гвасалии. Есть  надежда, что это будет оценено по  достоинству.

                Из  заглавия  и  самого  текста  видно,что  автор не полностью отвергает  Марксово  учение, а  пытается   применить  его для  познания   действительности. Видно,что он   осознаёт  ценность  аутентичного  марксизма в отличие от так называемого марксизм-ленинизма.

                В глаза бросается увлечение автора  неологизмами,тогда соответствующие лексические  эквиваленты  нередко  имеются  в  грузинском  языке.

                Так,что книга «Формация  и  цивилизация» касающаяся многих  актуальных проблем  и часто  вызывающая  желание  полемизирования, непреложно  полезна  для  интеллектуального  читателя.

                                                            Доктор  исторических наук,проф. Гурам  Коранашвили

                                                                                                                                         Октябрь,2006

               

               

                Книга Гочи Гвасалии «Формация и цивилизация» затрагивает  целый спектр  актуальных проблем  сегодняшней Грузии. К тому же даётся  глубинное рассмотрение всех проблем, а в  ряде случаев  автор совершенно неожиданно и  по –новому  трактует  их.  Я  с трудом  припоминаю другой  сборник  оригинальных   эссе, прочитанный  мной в последнее  время, преподнёсший  лично мне  такое же  удовольствие, какое  я испытал  при  чтении  этой примечательной  книги  Гочи  Гвасалии.  Это  яркое  впечатление вызвано  несколькими  объективными обстоятельствами.

                Во-первых,  в  противоположность  наплыву  поверхностности  в нашей   нынешней  эссеистике  Гоча  Гвасалия  освещает  не  только  современный  аспект  проблемы,  но  рисует  нам  картину  исторического  развития  и  осмысливая  синхронный  план, предлагает глубокий   диахронный  анализ.

                К тому  же   достоинством  этой  книги  является  то,что  многие  вопросы,  которые  в нашей  жизни  почему-то  если  не  совсем  табуированы, то  по крайней  мере  считаются  щепетильными  (к  примеру, социологические   проблемы  связанные  с  церковью  и  верой), в  очерках  Гочи  Гвасалии  выдвигаются  со  всей  остротой   и   увидены  с  здравомыслящей  гражданской   позиции. Автор  не  считается  с  распространёнными   воззрениями  и  он  часто   занимает  такую  непопулярную   позицию,которая  является   проигрышным  лично для  него, однако  эта  его  позиция  имеет   жизненное  значение  и способствует   развитию  последовательного   мышления  в  стране.

                А  главной  причиной  моего  восхищения  является   необычайно   гибкий,живительный  и  многозначащий  язык.  Здесь  замечательно  читается   беллетристический  талант  автора.

                     Писатель,критик,переводчик,арабист,иранист,проф. Георгий  Лобжанидзе

                                                                                                         Апрель,2008